fbpx

Hoe gezond zijn knijpzakjes als babyvoeding?

De gang in de supermarkt met babyvoeding is lang, kleurrijk en verwarrend. En het aantal variëteiten aan knijpzakjes stijgt. Knijpwatte? Knijpzakjes, knijpfruit, slurpfruit, het zijn plastic zakjes die gevuld worden met gepureerd fruit. Hoe maak je een goede keuze? Labels zoals ‘zonder toegevoegde suikers’, ‘biologisch’ en ‘zonder kunstmatige toevoegingen’, wat betekent dit juist? Ik heb het even uitgezocht om te helpen bij het maken van de beslissing of je knijpzakjes wilt opnemen in de voeding van je kind en hoe je daarbij een verstandige beslissing kunt maken.

Over smaakvoorkeuren, texturen, leren kauwen en responsief voeden

De vroege kinderjaren zijn een kritieke periode om voedselvoorkeuren en -gewoonten vast te leggen. De introductie van vaste voeding maakt hiervan deel uit. Het is een periode waarin niet enkel voldoende voedingsstoffen nodig zijn om te groeien, maar ook waarin kinderen leren kauwen en voeding leren grijpen. Verder leren ze steeds meer smaken kennen die het voedingsgedrag later mee bepalen.

Het grootste verschil tussen vers fruit, groenten en knijpzakjes is de manier waarop je het eet. De inhoud van knijpzakjes hoef je niet te kauwen en wordt vaak direct uit de verpakking gezogen. Hierdoor wordt het afhap- en kauwproces overgeslaan en ontbreekt het ruiken, voelen en zien van de voedingsmiddelen die deel uitmaken van het regelen van het eetgedrag.

Knijpzakjes zijn vaak samengesteld uit verschillende smaken. Daarvan is meestal het grootste deel appel. Voor de smaakontwikkeling is het beter baby’s te laten wennen aan aparte en ook bittere groentesmaken in plaats van enkel gecombineerde zoete smaken.

Deelnemen aan een uitgebalanceerde gezinsvoeding met een variëteit aan texturen geeft je kind de kans om zijn motorische vaardigheden te oefenen. Ook krijg je als ouder de kans om in interactie te gaan met je kind. We hebben het dan over leren luisteren, spreken, observeren, leersignalen en gevoelige reacties op vlak van voeding opvangen. We noemen dit ook wel responsief voeden.

Dit zijn belangrijke elementen die het voedingsgedrag van een kind bepalen en voor de relatie tot voeding later als volwassene. Dit is essentieel om mee te nemen in de keuze van de voeding voor je kind.

Even inzoomen op de samenstelling

Ik zoom even in op de knijpzakjes van Ella’s kitchen als voorbeeld, maar er zijn veel merken op de markt met goede en slechte opties binnen elk merk.

Op het etiket van beide knijpzakjes staat ‘zonder toegevoegde suiker’ op de voorkant. Ondanks dat er geen toegevoegde suiker inzit kan het nog wel suikers bevatten die van nature voorkomen in groenten en fruit en door het productieproces sneller ter beschikking komen. We noemen dit ‘vrije suikers’. Begrijp me niet verkeerd, groenten en fruit zijn gezonde voedingsmiddelen maar de combinatie van veel vrije suikers vrijgekomen door het productieproces en gemakkelijk in te nemen door te zuigen kan ervoor zorgen dat er in korte tijd een grotere hoeveelheid energie en suikers worden opgenomen in het lichaam dan je kindje nodig heeft. Het rechtse knijpzakje op de afbeelding bevat wel 3 klontjes suiker per 100 g die snel opgenomen worden.

Een studie uit Denemarken (2018) onderzocht de samenstelling van 10 knijpzakjes. Zij vonden dat het gemiddelde energiegehalte van een knijpzakje 45-95 kcal/100g was. Om even te vergelijken bevat een vers stuk fruit gemiddeld 54 kcal/100g (appel), wat dus veel lager ligt.

Hoewel deze voorbeelden knijpzakjes zijn zonder toegevoegde suikers, zijn er ook knijpzakjes met toegevoegde suikers. Een studie uit de US (2019) vond dat knijpzakjes op basis van fruit en groenten meer toegevoegde suikers bevatten dan andere babyvoedingen in bijvoorbeeld potjes. In deze studie waren knijpzakjes ook vaker voor kinderen rond 12 maanden bestemd. Op deze leeftijd nemen kinderen liefst deel aan een uitgebalanceerde gezinsvoeding met een verscheidenheid aan texturen en is de voeding liefst niet meer enkel gepureerd.

Hoewel het linkse knijpzakje op de afbeelding misschien nog steeds de authentieke smaak en textuur van de zelfgemaakte versie mist, is het wel een betere optie met bijna de helft minder suiker en energiegehalte. Dit is natuurlijk ook te wijten aan de soorten groenten en fruit die erin verwerkt worden. Afhankelijk van het soort (vooral) fruit kunnen de snel opneembare fruitsuikers flink oplopen.

Indien je knijpzakjes wil opnemen in de voeding van je kindje kies je dus liefst voor knijpzakjes met een beperkt aantal vrije suikers en een energiegehalte dat overeenkomt met een vers stuk fruit en groenten en bied je dit het best aan met een lepeltje.

Argumenten die aangehaald worden om wel of niet voor knijpzakjes te kiezen

Deze argumenten zijn echter zelden zwart/wit, daarom ook telkens een woordje uitleg erbij.

Argument Even nader bekeken
Minder geknoei Alle baby’s moeten leren om zichzelf te voeden op een bepaald moment en daar komt wat geknoei bij kijken. Maar als ze genoeg oefenmomenten hebben is deze periode vrij kort en dat geldt voor alle texturen.
Handig Eenvoudig om te vervoeren en op te bergen, maar dit geldt ook voor een vers stukje fruit of groente.
Lange houdbaarheidstermijn (indien voorverpakt) Omdat het verhit wordt en verpakt wordt in een beschermde atmosfeer worden de voedingsmiddelen die erin verwerkt worden minder blootgesteld aan bederfelijke omstandigheden.
Tijdbesparend Een vers stukje fruit of het deelnemen aan aangepaste gezinsvoeding kost ook niet veel tijd. Daarnaast moet je toch nog de hoofdmaaltijden voorzien want omwille van de samenstelling vervangen de knijpzakjes deze niet.
Kinderen kunnen zichzelf voeden De zintuigelijke ervaring zoals het zien, ruiken en aanraken van nieuw voedsel ontbreekt en resulteert in minder tijd die besteed wordt aan het zitten en eten, wat belangrijk is voor het regelen van het eetgedrag.
Niet authentieke kleur smaak en textuur In knijpzakjes worden meestal een combinatie van voedingsmiddelen verwerkt die vaak zoet smaken en waardoor de authentieke smaak van aparte groenten of fruit verloren gaat. De textuur is meestal gepureerd. Naar het leren kennen van de unieke textuur van een voedingsmiddel en het leren kauwen is het belangrijk om ook andere texturen aan te bieden. 
Zoeter met meer ‘vrije suikers’ Een studie uit de US (2018) vond dat knijpzakjes op basis van fruit en groenten meer toegevoegde suikers bevatten dan andere babyvoeding. Ook komen de van nature aanwezige suikers in het fruit sneller ter beschikking door de vloeibare textuur. Deze vrije suikers zijn nadelig voor onze bloedsuikerspiegel en de smaakervaring van meer bittere groente-smaken.
Duurder dan zelfgemaakte voeding Wanneer kinderen deelnemen aan een aangepaste gezinsvoeding en er geen aparte voeding moet voorzien worden is dit goedkoper voor de ouders.
Misleidende labels Labels zoals ‘geen toegevoegde suikers’ en ‘afkomstig van biologische landbouw’ geven de indruk dat een product gezonder is dan een vergelijkbaar product zonder deze claims. Toch is het belangrijk om ook naar de samenstelling van het product te kijken en met name naar het aantal kcal en vrije suikers op de ingrediëntenlijst.

De kernboodschap

Knijpzakjes kunnen vers fruit niet vervangen en zijn niet noodzakelijk binnen een gezonde voeding voor je kind. Er zijn veel manieren om je kind te voeden wanneer je onderweg bent. Het liefst kiezen we voor een gebalanceerde en aangepaste gezinsvoeding met een verscheidenheid aan texturen. Er is echter niks mis mee als je af en toe een knijpzakje geeft. Om je te helpen hierbij de beste keuze te maken en je te begeleiden in de manier waarop je het aanbiedt vind je hieronder een korte lijst.

  • Bied ook aparte groenten en fruit aan voor de unieke smaakervaring
  • Kies maaltijden rijk aan ijzerrijke voeding zoals vlees, vis, linzen en bonen voor een volledige maaltijd
  • Kies knijpzakjes met minder dan 5g suiker per zakje
  • Kies knijpzakjes met verschillende texturen (en blijf niet te lang bij gepureerde voeding hangen)
  • Kies niet enkel voor knijpzakjes en gebruik ze niet ter vervanging van een hele maaltijd
  • Doe de inhoud in een kommetje en bied het aan met een lepel. Laat je kind niet uit het zakje zuigen.

Bronnen:

Koletzko, B., Bührer, C., Ensenauer, R., Jochum, F., Kahlhoff, H., Lawrenz, B., … & Zimmer, K. P. (2019). Beikostprodukte aus Quetschbeuteln. Monatsschrift Kinderheilkunde167(6), 539-544.

Beauregard, J. L., Bates, M., Cogswell, M. E., Nelson, J. M., & Hamner, H. C. (2019). Nutrient content of squeeze pouch foods for infants and toddlers sold in the United States in 2015. Nutrients11(7), 1689.

Koletzko, B., Hirsch, N. L., Jewell, J. M., Caroli, M., Breda, J. R. D. S., & Weber, M. (2018). Pureed fruit pouches for babies: Child health under squeeze.

%d bloggers liken dit: