Hoe kan ik weten of mijn baby allergisch is?

Je wil weten of je kindje nu een allergie heeft of niet, en graag ook aan welk voedingsmiddel. Moet dat met een bloedtest of huidpriktest gebeuren? Zijn die testen wel betrouwbaar onder de 6 jaar? Of zijn er misschien andere manieren om te weten te komen of je baby al dan niet allergisch is? Kan het kwaad om voor de zekerheid allerlei voedingsmiddelen te schrappen?

De eerste stap in het leven met een kind met een allergie is vaak één van de moeilijkste: Weten óf er een allergie in het spel is, en welke.

Het allerbelangrijkste in de diagnose is je verhaal: Welke klachten zijn er? Welke voeding krijgt je kind? Zie je een link tussen een bepaald voedingsmiddel en de klachten? Wanneer treden de klachten op? Heb je zelf al iets ondernomen? Al deze vragen geven de arts al een idee waarover het gaat. Hij of zij zal ook kijken of er misschien een andere oorzaak voor de klachten is (!) Het tijdstip waarop de klachten optreden en de specifieke symptomen zeggen ook al veel: Krijgt je kindje een kwartier na het drinken van zijn fles plots allemaal jeukende plekken, dan is de kans groot dat het om een klassieke, snelle allergie gaat. Treden de klachten pas na meerdere uren op, dan gaat het wellicht om een vertraagde allergie (Over snelle en vertraagde allergieën schreef ik hier). Het verschil tussen een snelle en een vertraagde allergie is belangrijk voor de volgende stap:

Je kent waarschijnlijk wel de huidpriktest: Hierbij wordt een oplossing van een bepaald voedingsmiddel in de huid geprikt om te zien of er allergisch op wordt gereageerd. Dan krijg je een bultje op die plaats. Als je niet allergisch bent aan het voedingsmiddel, gebeurt er niks. Deze test wordt niet aangeraden bij een beschadigde huid (bvb bij eczeem) en zou ook iets minder betrouwbaar zijn bij jonge kinderen (maar kan wel vanaf 4 à 6 maanden). Een andere test is het opsporen van specifieke antilichamen (“IgE-antilichamen”) tegen bepaalde voedingsmiddelen in het bloed (een RAST test). In tegenstelling tot wat vaak gezegd wordt, kan deze test ook bij jonge kinderen perfect uitgevoerd worden. Maar er zijn belangrijke addertjes onder het gras!

  • Zowel de huid-priktest als de bloedtest speuren IgE-antilichamen op. Een vertraagde allergie werkt niet via het IgE-systeem (zoals een klassieke, snelle allergie) en zal dus nooit gevonden worden met deze testen. Ongeveer de helft van de koemelkallergieën is een vertraagde allergie. Een negatieve test wil dus niet zeggen dat je zeker niet allergisch bent aan dit voedingsmiddel. Je kan nog steeds een vertraagde vorm van allergie hebben. Maar je kan er wel vrij zeker van zijn dat je geen snelle allergie hebt voor dit voedingsmiddel.
  • Een positieve test kan in heel wat gevallen vals-positief zijn: Je lichaam kan namelijk IgE-antilichamen aanmaken zonder dat je klachten ondervindt. In dat geval spreken we niet van een allergie, maar van een sensibilisatie. Dat wil zeggen dat je lichaam het voedingsmiddel als iets vreemd herkent, maar er (nog) niet heftig op gaat reageren. Je zou denken dat het dan verstandig is om voor de zekerheid dat voedingsmiddel te gaan mijden, maar het is juist omgekeerd! Net bij een sensibilisatie is het belangrijk om in contact te blijven komen met voedingsmiddelen zodat de sensibilisatie niet verder evolueert naar een allergie. Zeker bij kindjes met eczeem zie je heel vaak een positieve allergietest terwijl er geen andere klachten zijn. (over het verband tussen eczeem en een voedelallergie schreef ik hier) De interpretatie moet dus altijd heel voorzichtig gebeuren, en er moet goed nagedacht worden of de positieve test ook relevant is voor de klachten. Net daarom wordt afgeraden om willekeurig een hele hoop voedingsmiddelen te testen. De kans is groot dat er dan voedingsmiddelen worden verdacht waar je helemaal niet allergisch aan bent.

Er bestaan ook een aantal alternatieve methodes voor de diagnose van een voedselallergie. Helaas zijn deze niet wetenschappelijk bewezen. Een voorbeeld dat ik vaak in de praktijk tegen kom is de (dure!) IgG-test. Dit is een bloedtest waar gezocht wordt naar een ander soort antilichaam (niet IgE maar IgG), meestal tegen een hele lange lijst voedingsmiddelen. Maar ook deze test heeft weinig wetenschappelijke waarde. IgG-antilichamen willen eigenlijk zeggen dat je lichaam regelmatig in contact is geweest met een voedingsmiddel. Niet meer of niet minder dan dat. Het is natuurlijk niet gek dat je je beter gaat voelen als je alle voedingsmiddelen waartegen je een hoog IgG hebt weg laat. Want als je dagelijks last hebt, komt het hoogst waarschijnlijk door een product dat je dagelijks eet, en dus IgG-antilichamen in je lichaam maakt. Maar het is wat schieten met een kanon op een kanarie. Hele strikte diëten waarbij je 10 of meer voedingsmiddelen moet mijden zijn maar zelden nodig.

Wat blijft er dan nog over van testen? Het goede oude elimineren en provoceren. Het idee hierachter is dat je eerst de mogelijke verdachte weg laat (elimineren). Als het beter gaat na een viertal weken, eet jij (bij borstvoeding) of je kindje opnieuw dit voedingsmiddel (provoceren). Als de klachten terug komen bij het provoceren, en weer verdwijnen als je het weer schrapt, kan je er wel van uit gaan dat je de boosdoener hebt gevonden. Als je kindje heftig reageert op een voedingsmiddel (opzwellen, in shock gaan, …) ga je natuurlijk nooit op eigen houtje provoceren. Doe dit altijd in overleg met je arts.

De gouden standaard voor de diagnose van een voedselallergie is de dubbelblinde provocatie. Dit wil dat je kindje de ene dag een voedingsmiddel (bvb melk) krijgt zonder het verdachte allergeen, en de andere dag mét het allergeen. Het heet dubbelblind omdat niemand weet wat welke dag het verdachte allergeen is gegeven. Je kindje niet, jij niet, en de verpleging niet. Het voordeel is dat je niet extra gaat letten op symptomen op de dag dat je kindje het allergene voedingsmiddel krijgt, want je weet niet welke dag dat is. In Nederland wordt deze test veel meer toegepast dan in België.

Als je kindje reageert via borstvoeding, of al heel wat vaste voeding eet, kan de zoektocht naar de boosdoener best moeilijk zijn. Er zijn twee manieren om dit aan te pakken als je gaat elimineren: Eén voor één voedingsmiddelen schrappen (bvb eerst koemelk, als het niet betert ook soja,…). Dit is een gemakkelijkere manier omdat je minder streng moet diëten, maar als het om een meervoudige allergie gaat, kan het wel lang duren voor je er bent. Een andere manier is om meteen heel streng te diëten en als het beter gaat, één voor één voedingsmiddelen terug te gaan introduceren. Geen van de twee methodes is per definitie beter dan de andere. In mijn praktijk laat ik mensen altijd zelf kiezen wat zij zien zitten. Dat is voor iedereen anders.

Die provocatie wanneer het eindelijk beter gaat, is iets dat voor veel mensen wat moeilijk ligt. En dat begrijp ik heel goed: Wanneer je kindje zich beter voelt, wil je haar niet onnodig pijn bezorgen. Maar het is wel belangrijk om de provocatie te doen! Je wil namelijk niet onnodig een bepaald voedingsmiddel streng gaan schrappen. En wel om deze redenen:

  • Levenskwaliteit, sociale isolatie, angsten: Als je kindje heftig kan reageren op een bepaald voedingsmiddel, is het normaal dat daar wat angst bij komt kijken. Je wil natuurlijk ten allen tijden een heftige reactie vermijden! Maar wanneer er niet echt sprake is van een allergie, is die angst natuurlijk niet nodig. Het is veel fijner om zonder angst, zonder zorgen gewoon naar een feestje te kunnen gaan en mee te kunnen doen.
  • Voedingstekorten: Zeker wanneer je meerdere voedingsmiddelen op eigen houtje gaat schrappen, wordt het risico groot om bepaalde voedingstekorten op te lopen. Het is natuurlijk veel gemakkelijker als je toch gewoon alles kan eten als een allergie niet de boosdoener is.
  • Moeilijk eten voorkomen: Of we het nu graag horen of niet, uit onderzoek blijkt dat kindjes met een allergie vaak moeilijkere etertjes zijn dan kinderen zonder allergie. Terwijl juist kindjes die bepaalde voedingsgroepen mijden, een gevarieerd dieet nodig hebben. Dit vermijden we dus liever ook als het niet nodig is.
  • Het onnodig strikt mijden van een voedingsmiddel verhoogt de kans op het krijgen van een allergie, zeker bij kindjes met eczeem. Dit heeft te maken met de sensibilisatie waarover ik hierboven schreef. Uit verschillende studies wordt duidelijk dat je kindje juist meer kans krijgt op een voedselallergie als je onnodig strikt voedingsmiddelen gaat mijden. Over de timing van vaste voeding aanbieden en het ontwikkelen van een voedselallergie schreef ik hier.

Met deze waarschuwingen wil ik jullie natuurlijk niet bang maken. En als je kindje een allergie heeft, kan je natuurlijk niet anders dan het voedingsmiddel te schrappen (Dat hoeft trouwens niet altijd heel strikt, maar da’s voor een volgende blog). Maar het is wel belangrijk om na te denken of je kindje ook echt dit dieet moet volgen. Bespreek een provocatie altijd even met je arts om in te schatten wat de risico’s zijn.

Een arts is de meest geschikte persoon om een diagnose te stellen. Hij of zij beslist ook welke testen zinvol zijn in jouw situatie. Maar het is natuurlijk wel fijn als je zelf begrijpt wat er achter zit 🙂 Heb je het idee dat je toch extra hulp kan gebruiken in het leggen van de allergiepuzzel? Ik denk heel graag met je mee. Als ouder is het namelijk vaak moeilijk om de puzzel te overzien omdat je zo dicht met je neus er op zit. Het is ook heel belangrijk om te kijken dat jij (bij borstvoeding) en je kindje nog alle voedingsstoffen binnen krijgen die jullie nodig hebben, zéker bij meerdere allergieën. Ook daar help ik je als diëtist graag mee!

Conclusie:

  • Allergietesten (huidprik- en bloedtesten) kunnen ook uitgevoerd worden onder de 6 jaar.
  • Bij een negatieve test ben je vrij zeker dat er geen snelle allergie is tegen dat voedingsmiddel. Maar je kan wel nog een vertraagde allergie hebben.
  • Een positieve test wil zeggen dat je gesensibiliseerd bent, maar wil niet zeggen dat je zeker allergisch bent.
  • Vermijd niet heel strikt voedingsmiddelen als het niet nodig is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: