Soja bij koemelkallergie: Een goed idee?

Vier jaar geleden waren mijn dochter en ik samen op dieet voor haar koemelkallergie. Er was toen niet zo heel veel keuze voor koemelkvrije producten behalve soja. Maar de tijden zijn veranderd. Tegelijkertijd komen er steeds meer vragen over soja. In deze blog wil ik het over de volgende vragen hebben: Heeft een kind met een koemelkallergie meer kans op een soja-allergie? Is soja echt gevaarlijk voor jonge kinderen? En nog veel belangrijker: Heb je soja wel nodig binnen een koemelkvrij dieet?

Heeft een kind met een koemelkallergie meer kans op een soja-allergie?

Of je kind met een koemelkallergie ook meer kans heeft op een soja-allergie, is afhankelijk van de soort allergie. Een aantal weken geleden schreef ik over snelle en vertraagde allergieën (Je kan de volledige blog hier lezen). Heel kort nog eens: Bij een snelle (“IgE-gemedieerde”) allergie reageer je binnen enkele minuten of uren op een voedingsstof. Typische klachten zijn netelroos, zwellingen, maar ook plots overgeven of diarree. Een vertraagde allergie (“niet-IgE-gemedieerde”) geeft pas klachten na enkele uren of dagen. Typische klachten zijn krampen, reflux, constipatie, diarree, bloed in de stoelgang, … Je kan ook tegelijkertiijd een snelle en een vertraagde allergie hebben.

Bij een vertraagde koemelkallergie heb je tot 60% kans dat je ook op soja reageert. Bij een snelle allergie is dat maar 10%. Dat is wel een belangrijk weetje om te beslissen of je heel strikt sojavrij gaat eten of niet. Soja is heel vaak toegevoegd aan producten, bvb in de vorm van sojabloem of in sauzen. Als je daar niet heel strikt op hoeft te letten, wordt het leven wel net iets gemakkelijker. Bovendien blijkt uit onderzoek dat de kans dat je allergisch wordt juist kleiner is als je niet onnodig voedingsmiddelen strikt gaat mijden. Als je dus bij die 90% hoort met een snelle koemelkallergie die wel soja verdraagt, ga het dan ook niet strikt schrappen uit je voeding. Moet je dan sloten sojamelk gaan drinken? Neen. Straks leg ik uit waarom. Maar soja als kleiner onderdeel van een voedingsmiddel (bvb in een speculooskoekje) moet wel kunnen.

Is soja gevaarlijk voor de gezondheid van mijn kind?

Je hebt het waarschijnlijk al eens gehoord: Sojabonen bevatten stofjes die lijken op vrouwelijke hormonen (fyto-oestrogenen). In Europa wordt om die reden soja afgeraden voor kinderen onder de 6 maanden. Of er ook echt effecten zijn van die hormonen op baby’s is wetenschappelijk gezien niet bewezen. Maar ik begrijp best dat ouders er toch wat huiverachtig tegenover staan om aan hun baby of peuter veel sojaproducten te geven.

Ik ga hier niet veel dieper op in gaan. Want voor mij is de vraag niet of soja nu wel of niet kan. De vraag bij een koemelkallergie is: Is het wel nodig om sojaproducten te geven?

Heb je soja nodig binnen een volwaardig koemelkvrij dieet?

Om deze vraag te beantwoorden, moeten we kijken wat de samenstelling is van sojamelk, en wat de behoefte is van een jong kind. Komen deze overeen?

In vegetarische en veganistische kringen wordt soja geprezen voor zijn voedingswaarde: Het is de enige plantaardige melkvervanger die even veel eiwitten bevat als koemelk (3 g/100 ml). En bovendien zijn die eiwitten ook van een hoge kwaliteit. Dan wil zeggen dat er veel aminozuren (de bouwstenen van een eiwitten) in zitten die we als mens echt uit onze voeding moeten halen omdat we ze zelf niet kunnen aanmaken.

Alles weten over koemelkallergie bij baby’s? Bestel hier je boek ‘Blij koemelkvrij’

We moeten onderscheid maken tussen behoeftes van baby’s en van peuters. Een baby heeft een heel geconcentreerde bron van eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen nodig. En dat kan een plantaardige melkvervanger uit de supermarkt niet bieden. Onder 1,5 jaar moet je dus altijd een aangepaste zuigelingenvoeding geven. Liefst borstvoeding, en anders een kunstvoeding die geschikt is bij koemelkallergie. Ga geen plantaardige melkvervangers geven als belangrijkste melkbron onder 1,5 jaar.

Als je je peuter vegetarisch opvoedt, kan het wel zinvol zijn om soja te geven als eiwitbron. Als je zowel vlees als melk schrapt, eet je namelijk bijna veganistisch. Dat kan ook wel voor kinderen, maar dan zijn er nog extra aandachtspunten. Wil je daar meer over lezen, verwijs ik je graag door naar mijn collega-diëtist Silke Desaever, die momenteel hard werkt aan een e-boek veganistisch eten voor kinderen.

Als je kijkt naar het eetpatroon van de gemiddelde Belgische peuter (dus zonder allergieën en niet vegetarisch) zie je dat bijna iedere peuter te veel eiwitten eet. En dat is een probleem: Te veel eiwitten op jonge leeftijd vergroten de kans op o.a. overgewicht en suikerziekte op latere leeftijd. Laten we het even concreet maken: De minimale aanbeveling voor eiwitten voor kinderen van 1 à 2 jaar is ongeveer 1 g eiwit per kg lichaamsgewicht per dag. Voor een gemiddelde peuter komt dat neer op ongeveer 10-14 g eiwit per dag. In de tabel hieronder zie je een overzicht van de eiwitgehaltes van verschillende voedingsmiddelen.

Voedingsmiddel Eiwitgehalte
25 g vlees 7 g
25 g vis 4 g
1 volkoren boterham 1,5 g
50 g sperzieboontjes 1 g
100 ml koemelk 3,3 g
100 ml sojamelk 3,0 g
100 ml sojagroeimelk 2,5 g
100 ml moedermelk 1,0 g
100 ml amandelmelk 0,4 g
100 ml havermelk 0,3 g
100 g volle yoghurt (koemelk) 3,8 g
100 g sojayoghurt 4,0 g
100 g kokosyoghurt 0,6 g

Als je peuter 25 g vlees per dag eet en nog één of twee volkoren boterhammetjes, kom je al heel dicht in de buurt van de aanbevelingen voor eiwitten. (Eet je peuter nog heel weinig vaste voeding, of moet hij een groeiachterstand inhalen, geldt dit natuurlijk niet). Het is net een uitdaging om niet te veel eiwitten te eten. Dus soja voor de eiwitten? Niet nodig. Als je weet dat bijna alle peuters veel te veel eiwitten eten, is een plantaardige melk (bvb amandel, haver, cashew) met minder eiwitten dan soja juist interessanter. En dat geldt ook voor de soja groeimelk: Hierin zitten bijna even veel eiwitten als in standaard sojamelk. Te veel dus.

Als het gaat over vitaminen en mineralen is er geen verschil tussen soja en andere plantaardige melkvervangers. Deze stofjes worden extra toegevoegd omdat ze van nature niet voorkomen in deze dranken. Let wel op dat er ook effectief calcium, vitamine B2 en vitamine B12 is toegevoegd, want dat is niet altijd het geval, maar wel nodig. Schud ook altijd goed met de verpakking zodat de calcium niet uitzakt naar de bodem. Het zou zonde zijn om de calcium gewoon weg te gooien met de verpakking.

Uit de studie van wat Belgische kinderen gemiddeld eten, blijkt dat ze te weinig vet eten. Jonge kinderen hebben vet nodig voor de groei van hun hersenen, dus daar mag niet op bespaard worden. Koemelk bevat veel meer vet dan plantaardige melkvervangers. Sojadrink heeft iets meer vet dan andere plantaardige melkvervangers, maar ook niet wereldschokkend veel meer. Let dus wel op bij een koemelkvrij dieet dat je je kindje nog voldoende vetten geeft: In de vorm van olie bij de warme maaltijd, koemelkvrije boter op de boterham, vette vis, avocado, notenpasta’s… Wist je dat kokosyoghurt (op basis van kokosmelk, geen gewone yoghurt met een kokossmaakje) veel meer vet bevat dan sojayoghurt, en zelfs meer dan gewone volle yoghurt? Zeker een aanrader binnen een koemelkvrij dieet!

Over toegevoegde suikers kan ik kort zijn: Kies altijd een plantaardige melk zonder toegevoegde suikers voor je kindje. Jammer genoeg bevat soja groeimelk ook heel veel suikers. Een jong kind heeft al die toegevoegde suikers niet nodig.

We hebben het hier gehad over allerlei plantaardige melkvervangers uit de supermarkt, maar de allerbelangrijkste melk voor een jong kind mogen we niet vergeten: Borstvoeding. Borstvoeding bevat van nature een lager gehalte aan eiwitten dan koemelk of sojadrank. Het bevat veel vetten, vitamines en mineralen voor de groei van je kleintje. Ook na 1 jaar is het de perfecte melk voor een groeiend kind. Dus: Als je kan, geef zeker verder borstvoeding! Naast de borstvoeding (bvb in de opvang) kan je peuter uiteraard wel eens een bekertje amandel- of havermelk drinken.

Wil je het eens samenvatten, want het is wel heel veel tekst?

Ja natuurlijk 🙂

  • Eet enkel strikt sojavrij als het nodig is. Dit is het geval bij 60% van vertraagde koemelkallergie, en maar 10% van snelle koemelkallergieën.
  • Er is geen sterk wetenschappelijk bewijs tegen het gebruik van soja bij jonge kinderen, maar je hoeft geen soja te geven als je dat liever niet wil.
  • Je hebt geen soja nodig om je kindje ouder dan 1,5j voldoende voedingsstoffen te geven. En al zeker geen soja groeimelk.
  • Plantaardige melkvervangers kunnen onvoldoende zijn als je peuter vegetarisch eet, als je peuter nog heel weinig vaste voeding eet, of een groeiachterstand moet inhalen. Bespreek de mogelijkheden met een diëtist.
  • Er zijn veel andere praktische mogelijkheden dan soja om koemelk te vervangen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: